علوم و فنون نظامی

علوم و فنون نظامی

شاخص‌ها و مؤلفه‌های مؤثر بر حوزه نظامی امنیت دریایی جمهوری اسلامی ایران در دریای خزر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 عضو هیئت علمی دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا، تهران، ایران.
2 دانشیار دانشگاه فرماندهی و ستاد ارتش جمهوری اسلامی ایران، تهران، ایران.
3 گروه آینده پژوهی دفاعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا، تهران، ایران.
چکیده
هدف: تبیین شاخص‌ها و مؤلفه‌های مؤثر بر بُعد نظامی امنیت دریایی جمهوری اسلامی ایران در دریای خزر و اهداف فرعی آن، تبیین چالش‌های امنیت دریایی جمهوری اسلامی ایران در دریای خزر و مشخص نمودن مهم‏ترین عوامل نظامی مؤثر بر امنیت دریایی ج.ا. ایران در دریای خزر و تعیین روابط بین شاخص‌ها و مؤلفه‏های مؤثر بر بُعد نظامی امنیت دریایی ج.ا. ایران در دریای خزر است.
روش: نوع تحقیق کاربردی با رویکرد آمیخته و روش توصیفی- تحلیلی و تحلیل محتوا است. جامعه آماری این تحقیق به تعداد 90 نفر شامل نظامیان و غیرنظامیانی که دارای سابقه خدمت در مشاغل راهبردی با ملاحظه آشنایی به مسائل راهبردی مرتبط با دریای خزر هستند. تجزیه و تحلیل داده‌های کیفی با روش (دسته‌بندی داده‌ها، پردازش و قضاوت) و داده‌های کمّی با روش تحلیل توصیفی صورت پذیرفته و تحلیل استنباطی هم از داده‌های گردآوری شده با استفاده از آزمون (خی-2) و با استفاده از نرم‌افزار (SPSS) مورد ارزیابی قرار گرفته است.
یافته‌ها: یافته‌های مهم این‌که حضور معنادار نیروی دریایی آجا در دریای خزر و همچنین توجه ویژه مسئولین ذیربط به روابط بین‌الملل و توسعه دیپلماسی دفاعی دریایی به‌منظور تقویت امنیت دریایی جمهوری اسلامی ایران در دریای خزر الزامی است.
نتایج: با محاسبه مقادیر استنباطی در سه بُعد نظامی و امنیتی، بُعد اقتصادی و بُعد سیاسی و حقوقی و مقایسه با مقادیر بحرانی همه شاخص‌ها و مؤلفه‌های مرتبط با ابعاد سه گانه تأیید شده‌اند. با توجه به ضریب توافقی محاسبه‌شده وجود ارتباط همه شاخص‌ها با مؤلفه‌ها و ابعاد تأیید گردید.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Indicators and components affecting the military field of maritime security the Islamic Republic of Iran in the Caspian Sea

نویسندگان English

Gholamreza Tahani 1
Hossein valivand zamani 2
Ebrahim Ejabi 3
1 AJA command and staff university. Tehran. Iran,
2 Associate Professor of the Command and Staff University of the Islamic Republic of Iran Army. Tehran. Iran.
3 Department of Defense Future Studies, Faculty of Social Sciences, Command University and AJA Headquarters, Tehran, Iran.
چکیده English

Objective: To explain the indicators and components affecting the military dimension of the maritime security of the IRIran in the Caspian Sea and its sub-goals, to explain the challenges of the maritime security of the IRIran in the Caspian Sea and to identify the most important military factors affecting the maritime security IRIran in the Caspian Sea and determining the relationships between indicators and components affecting the military dimension of maritime security IRIran is in the Caspian Sea.
Methodology:The type of applied research and its approach is mixed and descriptive-analytical and content analysis. The statistical population of this research is 90 people. Qualitative data analysis with the method (data classification, processing and judgment) and quantitative data with descriptive analysis method and inferential analysis of the collected data using the test Chi2 and using software SPSS has been evaluated.
Findings:One of the important findings is that the significant presence of the AJA Navy in the Caspian Sea, as well as the special attention of the relevant authorities to international relations and the development of maritime defense diplomacy in order to strengthen the maritime security of the IRIran in the Caspian Sea.
Results: By calculating the inferential values in the three military and security dimensions, the economic dimension and the political and legal dimension and comparing with the critical values, all indicators and components related to the three dimensions have been confirmed. According to the calculated agreement coefficient, the relationship of all indicators with components and dimensions was confirmed.

کلیدواژه‌ها English

security environment
maritime security
Caspian Sea
sea power
  • ابراهیمی، حامد. و اخباری، محمد. (1399). تبیین متغیرهای اقتصادی محیط پیرامونی اثرگذار بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران (مطالعه موردی کشورهای حوزه دریای‏خزر)،  فصل‌نامه علمی پژوهشی امنیت ملی دانشگاه عالی دفاع ملی. 10(26): 184-176.
  • آتنا، اسفندیار. (1395). بررسی جایگاه و اهمیت منطقه دریای‏خزر در امنیت انرژی ایران. مؤسسه تحقیقاتی تدبیر اقتصاد، مطالعات امنیت اقتصادی. (106)40.
  • احمدوند، علی‌محمد. رضازاده، اکبر. (1395). تدوین الگوی طرح دفاع سایبری در برابر تهدیدات سایبری حوزه اقتصاد. فصل‌نامه علمی پژوهشی امنیت ملی دانشگاه عالی دفاع ملی.  10(21): 83-65.
  • احمدی‌پور، زهرا. لشکری تفرشی، احسان. (1389). چالش‌های ژئوپلیتیکی ایران در بهره‌برداری از منافع خود در خزر. فصل‌نامه مطالعات اوراسیای مرکزی. مرکز مطالعات عالی بین‌المللی. دانشکده حقوق و علوم سیاسی. 3(6).
  • احمدی‌پور، زهرا. لشکری تفرشی‌، احسان. و قنبری، قاسم. (1389). ژئوپلیتیک دریای‏خزر. تهران: انتشارات سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح.
  • آقایی، بهمن. (1384). مجموعه مقالات حقوق بین‌الملل دریاها و مسائل ایران. تهران: انتشارات کتابخانه گنج دانش.
  • آقایی، سید داوود. نورعلی‌وند، یاسر. (1398). محیط امنیتی و سیاست‌گذاری خارجی و امنیتی؛ ارائه یک الگوی تحلیلی. فصل‌نامه علمی مطالعات راهبردی سیاست‌گذاری عمومی. 9(33).
  • بیک‌بیلندی، علی‌اصغر. (1395). تأثیر عوامل ژئوپلیتیک دریای‏خزر بر تدوین راهبرد دفاعی ج. ا. ایران. رساله دکتری دانشگاه عالی دفاع ملی تهران.
  • بیک‌بیلندی، علی‌اصغر. عراقچی، سیدعباس. (1397). تأثیر عوامل ژئوپلیتیک اقتصادی دریای‏خزر بر تدوین راهبرد دفاعی ج. ا. ایران. نشریه مطالعات دفاعی استراتژیک. (72): 124-99.
  • جعفری، انوش. (1391). ابعاد امنیت ملی/ ملاحظاتی بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران. تهران: انتشارات کتاب آوا.
  • حافظ‌نیا، محمدرضا. فرجی، بهرام. (1393). تأثیر ژئوپلیتیک انرژی بر شکل‌گیری ترتیبات امنیت منطقه‌ای. فصل‌نامه آفاق امنیت. 7(24).
  • حافظ‌نیا، محمدرضا. مجتهدزاده، سپنتا. پیردشتی، حسن. (1398). تبیین نقش عوامل ژئوپلیتیکی بر استقرار رژیم حقوقی دریای‏خزر. فصل‌نامه ژئوپلیتیک. 15(1).
  • حکیمی، خرداد. (1400). الگوی همگرایی امنیت دریایی در حوزه شمال اقیانوس هند با تأکید بر قدرت دفاع دریایی، رساله دکتری، دانشگاه عالی دفاع ملی تهران.
  • خاکی، غلامرضا. (1400). روش تحقیق با رویکردی به پایان‌نامه نویسی. تهران: نشر فوژان.
  • خانزادی، ‌حسین. (1397). همایش بین‌المللی اجلاس آیونز، نداجا، تهران.
  • خانی، اکبر. (1391). دکترین نظامی کشورهای ساحلی دریای‏خزر. تهران: مرکز آموزشی و پژوهشی شهید صیاد شیرازی.
  • خانی، اکبر. (1391). شناورهای نظامی خزر 2011. تهران: مرکز آموزشی و پژوهشی شهید صیاد شیرازی.
  • سیاری، حبیب‌الله. خانزادی، حسین. (1396). توسعه نقش‌های نیروی دریایی آجا، فصل‌نامه مطالعات دفاعی استراتژیک. دانشگاه عالی دفاع ملی. 15(69):
  • سیاری، حبیب‌الله. طحانی، غلامرضا. (1400). راهبردهای قدرت دریایی. تهران: دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا.
  • شمسی دولت‌آبادی، سیدمحمودرضا. گلکاریان، داوود. (1398). راهبردهای همکاری دفاعی/ امنیتی جمهوری اسلامی ایران با کشور ترکمنستان. فصل‌نامه مطالعات دفاعی استراتژیک. دانشگاه عالی دفاع ملی. 17(77): 324-295.
  • شیخ‌الاسلامی، محمدحسین. حسینی، سیدمحمدحسین. شیراوند، صارم. (1394). تأثیر نظامی کردن حوزه دریای‏خزر بر امنیت ملی ج. ا. ایران. فصل‌نامه آسیای مرکزی و قفقاز. (89): 141.
  • قهرمان‌پور، رحمان. (1398) مناطق و قدرت‌ها/ ساختار امنیت بین‌المللی. تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
  • کولایی، الهه. (1399). سیاست و حکومت در اوراسیای مرکزی (ویراست2 با اصلاحات و اضافات). تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت).
  • مجتهدزاده، پیروز. (1397). نگاهی به شکل‌گیری جغرافیای سیاسی نظام حقوقی دریای خزر ایران و رژیم حقوقی دریای خزر. انگلستان. لندن.
  • مهدیان، حسین. (1399). ژئوپلیتیک و امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران. تهران: دانشگاه فرماندهی و ستاد ارتش جمهوری اسلامی ایران.
  • نامه دفاع شماره دوّم. (1392). سیاست روسیه در دریای‏خزر در دوران اوراسیاگرایان. تهران: مرکز تحقیقات راهبردی دفاعی.
  • نظرنیا، محمود. قوامی‌پور، رضا. (1395). کتابچه خلاصه مقالات اولین همایش ملی پدافند غیرعامل در حوزه دریای‏خزر. انتشارات استانداری گیلان.
  • ولی‌زاده، اکبر. (1392). نامه دفاع، سیاست روسیه در دریای‏خزر در دوره اوراسیاگرایان. تهران: مرکز تحقیقات راهبردی دفاعی.
  • یوسفی‌خرایم، محمد. یوسفی، اشکان. قاسمی، حاکم. دوریشی‌سه‌تلانی، فرهاد. (1400). ارائه چارچوب تحلیل موضوعات ژئوپلیتیک دفاعی مبتنی بر آینده‌نگاری راهبردی. فصل‌نامه آینده‌پژوهی دفاعی. دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا 6(20): 136-115.

 

  • Bradley O’Neil, Robert C. Hawkins, and Cody L. Zilhaver. (2021) DOD Dictionary of Military and Associated Terms,
  • David Oualaalou. (2021). National Security & Caspian Basin Hydrocarbons. The Dynamics of Russia’s Geopolitics Remaking the Global Order, under exclusive license to Springer Nature, Switzerland
  • https: //www. britannica. com/topic/sea-power
  • Jonathan Masters. (2019). Sea Power, The U. S. Navy and Foreign Policy.
  • Geoffrey Till. (2009). Seapower, A Guide for the Twenty-First Century by London: Routledge.