نقش مهم و حیاتی توپخانه در پیروزی جنگ‌های مختلف بر هیچ‌کس پوشیده نیست به‌طوری‌که فرماندهان یگان‌های عمل‌کننده توانایی خود را برای انجام مأموریت با توجه به عامل اصلی توان رزمی و قدرت آتش موردسنجش قرار می‌دهند. تحقیق حاضر به بررسی و تبیین عملکرد یگان‌های توپخانه صحرایی نزاجا در طول هشت سال دفاع مقدس با استفاده از اسناد و مدارک معتبر موجود پرداخته است. این پژوهش از نوع کاربردی و روش انجام آن توصیفی بوده که از تجزیه‌وتحلیل کیفی بهره‌گرفته شد. اطلاعات موردنظر از طریق مصاحبه و مطالعه اسناد و مدارک معتبر جمع‌آوری‌گردید. جامعه موردمطالعه شامل افسران رسته توپخانه صحرایی نزاجا که در عملیات‌های مختلف هشت سال دفاع مقدس حضورداشته‌ و در دسترس بودند. نتایج حاصله نشان می دهد که در طول سال‌های دفاع مقدس کارکنان رسته توپخانه، با تلاش، همت، دانش بالا و انگیزه زیاد، تمام مشکلات موجود را پشت سر گذاشته و بر همه آن‌ها غلبه نمودند به‌طوری‌که یگان‌های توپخانه وظیفه خود را در حد عالی به انجام رسانیده و هیچ‌گاه شلیک گلوله‌های توپخانه در هیچ عملیاتی خاموش نشد. آن‌چنان‌که تمام فرماندهان یگان‌های مانوری از عملکرد توپخانه رضایت کامل داشتند و اظهار می داشتندکه صدای شلیک توپخانه برای ما آرامش‌بخش و دلگرم‌کننده بود. در همه عملیات‌ها نقش توپخانه ارتش یک نقش تعیین‌کننده بود به عنوان نمونه در عملیات فاو اگر آتش توپخانه نبود هیچ‌گاه عملیات به انجام نمی‌رسید پیشنهاد می‌گردد که مراکز تحقیقاتی و دانشگاهی نظامی درباره جنبه های تاکتیکی موضوع، مطالعه و تحقیقات گسترده‌تری انجام دهند.